← Blog 10 oktober 2026

Onzichtbare watermerken in ChatGPT: wat de AI-verordening nu van jouw bedrijf vraagt

OpenAI gaat ChatGPT-tekst in de EU onzichtbaar markeren. Wat betekenen de transparantieregels van de AI-verordening voor jouw chatbot, AI-beelden en blogs, en waarom telt 2 december?

Leeg vel papier met een vaag onzichtbaar patroon onder een vergrootglas op een strak bureau

Op 5 oktober 2026 maakte OpenAI bekend dat het in de komende weken een onzichtbaar watermerk gaat toevoegen aan tekst die ChatGPT en Codex in de EU genereren. Dat klinkt als een technisch detail, maar het is een zichtbaar gevolg van iets groters: de transparantieregels uit artikel 50 van de Europese AI-verordening. Die regels raken ook gewone MKB-bedrijven, bijvoorbeeld via een chatbot op de website, AI-productfoto’s of een blog die deels met AI is geschreven. In dit artikel zetten we op een rij wat er verandert, wat níet verandert en wat je praktisch kunt doen.

Wat OpenAI precies aankondigt

OpenAI gaat een onzichtbaar watermerk toevoegen aan geschikte tekst uit ChatGPT en Codex die in de EU wordt gegenereerd. Voor de API ligt het anders: daar staat watermerken standaard uit, en het wordt bij de lancering ook geen wereldwijde standaard. API-klanten, waar ook ter wereld, kunnen het voor bepaalde modellen wel zelf aanzetten.

Anthropic ging in augustus 2026 al een stap verder. Nieuwe Claude-modellen krijgen een onzichtbaar watermerk in gegenereerde tekst, gebaseerd op een methode afgeleid van SynthID-Text, en volgens secundaire bronnen past Anthropic dat wereldwijd toe in plaats van alleen in de EU.

Wat zo’n watermerk niet kan

OpenAI is opvallend eerlijk over de beperkingen. Het watermerk vertelt niet wie het systeem gebruikte, hoeveel een mens zelf bijdroeg, wie eigenaar is van de tekst of of de inhoud klopt. En het ontbreken van een watermerk bewijst niet dat een mens de tekst schreef. Bewerken verzwakt het signaal flink: toen in Engelse passages van 400 tokens een kwart van de woorden door synoniemen werd vervangen, daalde de detectie van ongeveer 92% naar 17%. Bovendien krijgen in eerste instantie alleen goedgekeurde onderzoekers en expertorganisaties toegang tot de detector.

De les: behandel een watermerkcheck nooit als bewijs, de ene kant op noch de andere.

Wat artikel 50 betekent voor jouw dagelijkse AI-gebruik

Artikel 50 is sinds 2 augustus 2026 van toepassing. Belangrijk om te weten: het machineleesbaar markeren van AI-output is vooral een taak van de aanbieders van de tools, zoals OpenAI en Anthropic. Voor bedrijven die die tools gebruiken liggen de belangrijkste verplichtingen elders.

Handen met een smartphone naast een tablet en een kaartje met een AI-labelicoon op een donkere werkbank

De chatbot op je website

Mensen moeten weten dat ze met AI praten. Die informatieplicht geldt sinds 2 augustus 2026 volledig. Een chatbot die zich voordoet als medewerker, of waarbij het niet duidelijk is dat er AI achter zit, is dus geen goed idee.

AI-beelden en video

Gebruik je AI voor productfoto’s, banners of video’s, kijk dan vooral kritisch naar deepfakes: realistisch ogend materiaal dat mensen, plekken of gebeurtenissen nabootst. Dat moet als zodanig herkenbaar zijn.

Blogs en social posts

Hier zit een belangrijke uitzondering. Een melding is alleen vereist voor tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. En zelfs dan hoeft het niet als de tekst door een mens is beoordeeld of redactioneel is gecontroleerd, en een persoon of bedrijf de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Een menselijke eindredacteur is dus niet alleen goed voor de kwaliteit, maar ook voor je compliance.

Waarom 2 december 2026 ertoe doet

Veel ondernemers denken dat de AI-verordening is uitgesteld. Dat klopt maar deels. Met de Digital Omnibus, die op 27 juli 2026 in werking trad, schoof de deadline voor hoog-risicosystemen op naar 2 december 2027, en die voor Annex I naar 2 augustus 2028. De transparantieregels van artikel 50 bleven echter ongewijzigd.

Volgens de Europese Commissie hebben AI-systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt waren tot 2 december 2026 om aan de markeer- en detectieplicht te voldoen. Nieuwe systemen krijgen geen overgangstermijn. Output die vóór 2 augustus 2026 is gemaakt, hoeft niet met terugwerkende kracht gelabeld te worden.

In Nederland loopt de handhaving wat achter. Het concept van de Uitvoeringswet AI-verordening was op 1 juni 2026 uit de consultatie, en het kabinet accepteert dat de wet later in werking treedt dan de AI-verordening vereist. Over wie precies toezicht houdt, verschillen bronnen dan ook van mening. Wel heeft de Autoriteit Persoonsgegevens zich al uitgesproken: organisaties die onder deze verplichtingen vallen, doen er volgens de AP goed aan de praktijkcode te bestuderen en die geheel of gedeeltelijk te ondertekenen.

Praktisch aan de slag

Op 10 juni 2026 publiceerde de Commissie de definitieve praktijkcode, op 20 juli gevolgd door richtsnoeren. De code is vrijwillig, maar de transparantie-eisen uit artikel 50 zijn wettelijke verplichtingen. Een paar concrete stappen:

Laat je chatbot zich bekendmaken. Zorg dat direct duidelijk is dat bezoekers met AI communiceren.
Stel een menselijke redacteur aan. Laat AI-teksten altijd door iemand beoordelen die er verantwoordelijkheid voor neemt.
Overweeg de EU-iconen. De praktijkcode bevat gratis iconen met ‘AI’, ‘AI generated’ of ‘AI modified’. Labels moeten volgens de code direct herkenbaar zijn, zonder dat de gebruiker ergens op hoeft te klikken, en waarneembaar bij de eerste kennismaking.
Vertrouw niet blind op watermerkchecks. Gebruik ze hooguit als één signaal tussen andere.
Inventariseer je AI-gebruik. Weet welke tools je inzet, waarvoor, en wie de output controleert.

Dit is algemene informatie; twijfel je over jouw specifieke situatie, vraag dan juridisch advies.

Bij Silvar bouwen we dagelijks met AI, van chatbots en documentverwerking tot AI-video’s en animaties. Transparantie nemen we daarin vanaf het ontwerp mee: een chatbot die eerlijk zegt wat hij is, en content waar altijd een mens naar kijkt. Wil je eens sparren over hoe je AI verantwoord in je eigen processen inzet? Dan denken we graag mee.