Kiezen voor AI voor iedereen: wat de nieuwe kabinetsvisie het mkb nu al oplevert
Het kabinet presenteerde op 6 november zijn AI-visie en noemt het mkb bij naam. We zetten op een rij wat vastligt, wat nog gepland is en wat je vandaag al kunt doen.
Op 6 november 2026 kreeg Nederland een eigen AI-koers. De ministerraad stemde in met de Kabinetsvisie op Artificial Intelligence – Kiezen voor AI voor iedereen, voorgesteld door staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit). Het is de eerste AI-strategie voor de hele overheid, en het mkb wordt er direct in genoemd. Mooi nieuws, maar wat betekent het concreet voor jouw bedrijf? Kort gezegd: voorlopig weinig, straks misschien meer. En er is genoeg dat je niet hoeft af te wachten.
Wat het kabinet op 6 november besloot
De visie rust op drie pijlers:
- Verantwoorde ontwikkeling en inzet van AI.
- Toegang tot geavanceerde AI-technologie en veiligheid.
- Sturing op de AI-transitie in lijn met publieke waarden.
Voor ondernemers springen een paar punten eruit. Het kabinet wil drempels wegnemen die het mkb nu tegenhouden om AI te gebruiken. Het wil bedrijven en overheden helpen om de Europese AI-verordening in de praktijk toe te passen, onder meer door ze onder toezicht te laten experimenteren met nieuwe AI-toepassingen. En vanaf 2027 trekt het kabinet €120 miljoen uit om mee te doen aan een Europees AI-project, volgens State of Tech onder Duitse leiding en gericht op technologie, infrastructuur en toepassingen.
Ook opvallend: de toon over afhankelijkheid. Aerdts zei tegen de NOS dat volledige onafhankelijkheid van buitenlandse techbedrijven niet het doel is, omdat dat niet realistisch is. Het streven is dat Nederland niet afhankelijk is van "één land, één bedrijf, één speler".
Vast, gepland of nog onderzocht?
Bij beleidsnieuws loont het om onderscheid te maken. Niet alles wat in de krant staat, ligt ook vast.
Vastgelegd
De visie zelf, met haar drie pijlers, en het reservebedrag van €120 miljoen vanaf 2027 voor het Europese project.
Gepland
Het kabinet werkt aan een brede aanpak voor datacenters. Een plan voor de AI-infrastructuur en rekenkracht die Nederland nodig heeft, volgt begin 2027. Ook aan een Mediapact wordt gewerkt, over onder meer betrouwbare informatie en het gebruik van journalistieke content door AI. Dat is nu nog een beleidsvoornemen, geen afgeronde afspraak tussen overheid, uitgevers en AI-bedrijven.
Nog onderzocht
Een Nederlands AI-veiligheidsinstituut. Sommige media schreven dat het er "komt", maar de officiële formulering is dat het kabinet de mogelijkheid onderzoekt. Volgens AIwereld is nog niet zeker óf er een apart instituut komt, en welke taken het dan krijgt.
En die drempels voor het mkb? In de aankondiging en de berichtgeving staan daar nog geen concrete maatregelen bij. De belofte is er, de uitwerking nog niet.
De kritiek: mooie woorden, en nu?
Niet iedereen is enthousiast. In een opiniestuk stelt Dagelijkse Standaard dat het mkb vooral mooie woorden krijgt en geen nieuwe maatregelen. Binnenlands Bestuur meldt dat het College voor de Rechten van de Mens alarm slaat: het heeft te weinig capaciteit om de impact van AI op grondrechten goed te bewaken.
Op dezelfde dag waarschuwde de NCTV bovendien dat hackers AI omarmen en dat overheden en bedrijven niet bijbenen. Een nuttige reminder: terwijl het beleid nog vorm krijgt, verandert het dreigingsbeeld al wel.
Het past in een bredere beweging. State of Tech meldt, op basis van Dutch IT Channel, dat de uitgaven van Nederlandse bedrijven aan AI-tools afvlakken. De puur experimentele fase is voorbij; bedrijven willen aantoonbare meerwaarde zien.
Wat je als ondernemer nu al kunt doen
Wachten op begin 2027 is niet nodig. Een paar stappen die vandaag al zinvol zijn:
- Check je verplichtingen onder de AI-verordening. Welke AI gebruik je, waarvoor, en valt iets daarvan onder strengere regels? De hulp die het kabinet belooft is welkom, maar de regels gelden gewoon.
- Spreid je afhankelijkheid. Het kabinet wil niet leunen op één bedrijf; dat is ook voor jouw bedrijf een gezond principe. Bouw je processen zo dat je van AI-model of leverancier kunt wisselen zonder alles opnieuw te doen.
- Kijk kritisch naar rendement. Welke AI-toepassingen leveren echt tijd of kwaliteit op, en welke zijn een experiment gebleven? Schrap of verbeter.
- Neem beveiliging serieus. Gezien de waarschuwing van de NCTV: weet waar je data staat, wie erbij kan en wat je AI-tools ermee doen.
- Houd de testomgevingen in de gaten. Als experimenteren onder toezicht mogelijk wordt, kan dat interessant zijn voor wie iets nieuws wil bouwen.
Bij Silvar zien we AI vooral als gereedschap dat zich moet bewijzen: praktisch ingezet, met een mens die controleert waar dat nodig is, en gehost in Europese datacenters. Twijfel je of je huidige AI-gebruik toekomstbestendig is, of wil je een toepassing bouwen die niet aan één leverancier vastzit? Dan denken we graag mee, met vooraf een realistische inschatting van wat het vraagt.
Bronnen
- Rijksoverheid: Kabinet kiest voor AI die Nederland vooruithelpt
- NOS: Kabinet wil meer met AI, maar Nederland zal afhankelijk blijven
- Binnenlands Bestuur: Kabinet wil eigen AI-koers, maar de VS en China zijn nooit ver weg
- AIwereld: Kabinet kiest nieuwe AI-koers
- The State of Tech van zondag 8 november
- Dagelijkse Standaard: opiniestuk over de AI-visie en het mkb
- Accountancy Vanmorgen: Kabinet wil AI-gebruik stimuleren en afhankelijkheid beperken